Αποποίηση ευθύνης
Το περιεχόμενο του παρόντος άρθρου παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Για εξατομικευμένες οδηγίες αποκατάστασης μετά από χειρουργική επέμβαση πρόσθιου χιαστού (ACL), συμβουλευτείτε τον ορθοπαιδικό χειρουργό ή τον φυσικοθεραπευτή σας.
⸻
Αν έχετε προγραμματίσει χειρουργική επέμβαση για ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (ACL), είναι φυσιολογικό να αναρωτιέστε:
«Πόσο καιρό θα χρειαστώ για να επιστρέψω στην καθημερινότητά μου;»
Η αποκατάσταση μετά από χειρουργείο ACL όμως δεν αφορά μόνο το πότε θα περπατήσετε χωρίς πατερίτσες. Ακόμη και όταν η κινητικότητα βελτιωθεί, οι ιστοί συνεχίζουν να επουλώνονται και η διαδικασία αποθεραπείας παραμένει ενεργή.
Για τους περισσότερους ασθενείς, η πλήρης αποκατάσταση μετά από χειρουργείο πρόσθιου χιαστού διαρκεί περίπου 2 έως 9 μήνες.¹ Μια μελέτη του 2016 σε 80 ερασιτέχνες αθλητές διαπίστωσε ότι, κατά μέσο όρο, οι αθλητές επέστρεψαν στο άθλημά τους μετά από περίπου 8 μήνες.²
Ο γιατρός σας μπορεί να δώσει συγκεκριμένες οδηγίες με βάση τη δική σας κατάσταση. Ωστόσο, το παρακάτω ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης ACL και οι πρακτικές συμβουλές μπορούν να σας βοηθήσουν να κατανοήσετε καλύτερα τη διαδικασία αποθεραπείας.
Χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης μετά από χειρουργείο ACL
Πρώτες 2 εβδομάδες μετά την επέμβαση
Η περίοδος αυτή είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς το σώμα βρίσκεται στο πιο ευάλωτο στάδιο της αποκατάστασης.
Η χειρουργική επέμβαση, ακόμη και όταν είναι επιτυχημένη, προκαλεί μια φυσιολογική φλεγμονώδη αντίδραση στους ιστούς. Για αυτό είναι συχνό να εμφανιστούν:
• πόνος
• οίδημα (πρήξιμο)
• συσσώρευση υγρού στην άρθρωση του γόνατος
Παρότι μπορεί να φαίνεται δύσκολο, η ήπια κινητοποίηση πρέπει να ξεκινήσει μέσα σε λίγες ώρες μετά το χειρουργείο. Οι κινήσεις αυτές είναι παθητικές, όπως ήπια κάμψη και έκταση του γόνατος.
Ο γιατρός σας πιθανότατα θα σας ζητήσει να μην φορτίζετε ακόμη το γόνατο και μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιείτε πατερίτσες ή άλλα βοηθήματα βάδισης για περίπου 10 ημέρες ή περισσότερο.³
Το σημαντικότερο είναι να ακολουθείτε πιστά τις οδηγίες του χειρουργού σας και να αποφύγετε να κάνετε υπερβολικά πολλά πολύ νωρίς, ώστε να μην προκληθεί νέος τραυματισμός στο γόνατο.
Συμβουλές αποκατάστασης
• Ανυψώστε το πόδι πάνω από το επίπεδο της καρδιάς και εφαρμόστε θεραπευτικό κρύο κάθε δύο ώρες.
• Τοποθετήστε το πόδι στην άκρη κρεβατιού ή καρέκλας για κάμψη του γόνατος.
• Τοποθετήστε στήριγμα κάτω από τη φτέρνα όταν το πόδι είναι τεντωμένο για έκταση του γόνατος.
2 έως 6 εβδομάδες μετά το χειρουργείο
Σε αυτό το στάδιο μπορεί να ξεκινήσει σταδιακή φόρτιση του γόνατος, ωστόσο οι δραστηριότητες εξακολουθούν να είναι περιορισμένες, καθώς οι ιστοί συνεχίζουν να επουλώνονται.
Πιθανότατα θα ξεκινήσετε πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, με στόχο:
• την αποκατάσταση πλήρους εύρους κίνησης
• τη σταδιακή ενδυνάμωση των μυών
• τη βελτίωση της σταθερότητας του γόνατος
Επειδή το γόνατο παραμένει ευάλωτο, μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιείτε προστατευτικό νάρθηκα όταν δεν ασκείστε, ώστε να προστατεύεται από επιπλέον καταπόνηση.³
Ενδεικτικές ασκήσεις
• περπάτημα για 15–20 λεπτά
• καθίσματα (squats)
• πιέσεις ποδιών (leg press)
• κάμψεις οπίσθιων μηριαίων
• στατικό ποδήλατο ή ελλειπτικό
6 εβδομάδες έως 3 μήνες μετά την επέμβαση
Καθώς η επούλωση συνεχίζεται και το γόνατο γίνεται πιο δυνατό, μπορεί να επιτραπούν περισσότερες δραστηριότητες χαμηλής επιβάρυνσης.
Μέχρι το τέλος αυτής της περιόδου, ίσως μπορέσετε να ξεκινήσετε ελαφρύ jogging, εφόσον ο φυσικοθεραπευτής σας κρίνει ότι είστε έτοιμοι.
Ορισμένοι επαγγελματίες υγείας συνιστούν να αποφεύγεται το τρέξιμο ή το κολύμπι για πέντε μήνες ή περισσότερο μετά την επέμβαση.
Ασκήσεις αποκατάστασης
• πλευρικές ασκήσεις (side-to-side)
• προβολές (lunges)
• κολύμβηση με κινήσεις τύπου flutter
• ασκήσεις ενδυνάμωσης και προετοιμασίας για το άθλημα
Σε αυτή τη φάση πρέπει να αποφεύγονται κινήσεις στρέψης ή περιστροφής του γόνατος.
3 έως 6 μήνες μετά την επέμβαση
Σε αυτό το στάδιο πολλοί ασθενείς επιστρέφουν σταδιακά σε πιο απαιτητικές δραστηριότητες.
Για αθλητές, μπορεί να εισαχθούν ασκήσεις ειδικές για το άθλημα, ενώ συνεχίζεται η ενδυνάμωση και η εκπαίδευση ισορροπίας.
Ενδεικτικές δραστηριότητες
• σταδιακή επιστροφή στο τρέξιμο
• ασκήσεις άλματος και ευκινησίας
• πλειομετρικές ασκήσεις στο ένα πόδι
Εφόσον οι ιστοί έχουν επουλωθεί πλήρως, μετά από περίπου έξι μήνες μπορεί να επιτραπεί επιστροφή σε αθλητική δραστηριότητα. Ορισμένοι γιατροί συστήνουν χρήση υποστηρικτικού νάρθηκα για 1–2 χρόνια μετά την επέμβαση.
Η σημασία της κρυοθεραπείας στην αποκατάσταση ACL
Ο πόνος και το οίδημα κορυφώνονται συνήθως την πρώτη εβδομάδα μετά από χειρουργείο πρόσθιου χιαστού.¹ Για τον λόγο αυτό, η κρυοθεραπεία αποτελεί σημαντικό μέρος της μετεγχειρητικής αποκατάστασης.
Σε πολλούς ασθενείς χρησιμοποιούνται σύγχρονες συσκευές ψύξης με συμπίεση, όπως το Game Ready, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ακόμη και στο σπίτι μέσω υπηρεσίας ενοικίασης Game Ready κατά τη διάρκεια της μετεγχειρητικής περιόδου.
Η εφαρμογή θεραπευτικού ψύχους μπορεί να συμβάλει σε:
• μείωση του πόνου
• περιορισμό του οιδήματος
• βελτίωση της κινητικότητας του γόνατος
Η προσθήκη ενεργής διαλείπουσας συμπίεσης μπορεί να μειώσει περαιτέρω το πρήξιμο, βοηθώντας το σώμα να απομακρύνει το συσσωρευμένο υγρό από την περιοχή και επιτρέποντας στο ψύχος να δρα βαθύτερα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Το Game Ready System συνδυάζει κρυοθεραπεία και δυναμική συμπίεση σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα θεραπείας. Η τεχνολογία αυτή έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως στην αθλητιατρική και σε κέντρα αποκατάστασης για τη μείωση πόνου και οιδήματος μετά από χειρουργικές επεμβάσεις ή τραυματισμούς.
Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για την ενοικίαση συσκευής Game Ready για μετεγχειρητική αποκατάσταση και πώς μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του πόνου και του οιδήματος μετά από ορθοπαιδικές επεμβάσεις.
Επιπλέον χρήσιμες συμβουλές αποκατάστασης
Να είστε υπομονετικοί κατά τη φυσικοθεραπεία
Μπορεί να είναι δελεαστικό — ιδιαίτερα για τους αθλητές — να πιέσουν το σώμα τους στα όριά του κατά τη διάρκεια της φυσικοθεραπείας.
Ωστόσο, το να κάνετε υπερβολικά πολλά πολύ νωρίς μπορεί να καθυστερήσει τη διαδικασία αποκατάστασης. Ακολουθήστε τις οδηγίες του φυσικοθεραπευτή σας σχετικά με τις κατάλληλες ασκήσεις και την ένταση της προπόνησης.³
Βιβλιογραφία
1. ACL Surgery Recovery: What to Expect Before and After Reconstruction. UPMC HealthBeat. https://share.upmc.com/2015/04/recovery-time-for-acl-reconstruction-surgery/. Published December 15, 2021.
2. Notarnicola A, Maccagnano G, Barletta F, et al. Returning to Sport After Anterior Cruciate Ligament Reconstruction in Amateur Sports Men: A Retrospective Study. Muscles, Ligaments and Tendons Journal. 2016. doi:10.11138/mltj/2016.6.4.486.
3. Recovery & Follow Up. Emory Healthcare. https://www.emoryhealthcare.org/centers-programs/acl-program/recovery/rehab-timeline.html. Accessed Sept. 17, 2024.
4. After ACL Surgery. UCSF Health. https://www.ucsfhealth.org/education/after-acl-surgery. Accessed Sept. 17, 2024.
5. Murgier J, Cailliez J, Wargny M et al. Cryotherapy with Dynamic Intermittent Compression Improves Recovery from Revision Total Knee Arthroplasty. J Arthroplasty, 2017;32(9):2788-2791.
